«کوزه‌گر از کوزه شکسته آب می‌خورد» این ضرب‌المثل مصداق بارز کمپینی بود که چند روز پیش با عنوان «اضافه کردن ایران به توییتر» در توییتر شکل گرفت. این کمپین را در سه پرده بررسی می‌کنیم:

 Add Iran To Twitter

پرده اول

مدیرعامل توییتر چند روز پیش مدعی شد مکالمه تلفنی با محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان برای رفع فیلتر توییتر در ایران داشته است. مکالمه‌ای که از جزئیات آن اطلاعی در دسترس نیست و وزارت خارجه نیز هنوز این موضوع را تایید یا تکذیب نکرده است. دیک کسلتو در توییتی که از طریق حساب رسمی خود منتشر ساخته می‌گوید: «مکالمه تلفنی خوبی در خصوص بازکردن دسترسی به توییتر در ایران با وزیر امور خارجه ایران، محمدجواد ظریف، داشته است.» وی هفته گذشته نیز پیامی را به حساب منتسب به دکتر حسن روحانی، در خصوص رفع فیلتر تویتر در ایران منتشر ساخته بود که خبرساز شد. وی در آن توییت گفته بود: «آقای رئیس جمهور، از توییت های شما در سازمان ملل لذت می‌بریم! ما دوست داریم دیگر ایرانیان نیز از این شبکه به طور کامل لذت برده، کی ممکن خواهد شد؟»

این درحالیست که ایران در لیست کشورهای توییتر وجود ندارد و کاربران ایرانی باید یکی دیگر از کشورها را به صورت پیش فرض در لیست توییتر خود انتخاب کنند. به عبارتی دیگر، توییتر به صورت رسمی به کاربران ایرانی سرویس نمی‌دهد. (به عنوان مثال، فعال کردن رمز دومرحله‌ای و ارسال توییت از طریق پیامک) دلیل آنها هم شاید موارد تحریم و غیره باشد. البته ناگفته نماند که چند قدم آنطرف‌تر شرکت گوگل برخی سرویس‌ها را به صورت رسمی به کاربران ایرانی می‌دهد.

پرده دوم

کاربران ایرانی در توییتر کم، اما فعال هستند. شاید هم به دنبال فعالیت‌های فیس‌بوکی و عمومی نباشند اما جامعه توییتر فارسی نسبت به سایر شبکه‌های اجتماعی همگراتر و همبسته‌تر هستند. کاربرانی که نزدیکی اجتماعی بیشتری نسبت به یکدیگر دارند. این مسئله حتی باعث می‌شود گاهی در توییتر نیز با یکدیگر نیز چت کنند. اما کافی است که بحث «منافع ملی» مطرح باشد تا انسجام اجتماعی آنها گداخته و مشارکت همه‌جانبه‌ را در دستور کار خود قرار دهند. مدیر توییتر بدون آنکه خود متوجه باشد آتش روی این خاکستر ریخت. زیرا کاربران ایرانی به درستی «منافع ملی» را درک می‌کنند. هرجا که لازم باشد و منافع عده‌ای خاص در میان نباشد از آن حمایت می‌کنند. کافی است که نام ایران بالا باشد و در حمایت از آن به پا خیزند. در کمپین‌های خلیج فارس و جین‌پوشان ایران علیه نتانیاهو این موضوع کاملا اثبات شده است. این‌بار نیز کاربران احساس کردند که نه تنها منافع ملی ایران در توییتر حفظ نشده است بلکه مدیر توییتر پارا فراتر گذاشته است و درخواست رفع فیلتر توییتر دارد. نمایش آزادی بیان و دموکراسی خواهی می‌دهد و خود به هیچ‌کدام آن پایبند نیست. بنابراین کمپینی را از طریق ارسال توییت با هشتگ #AddIranTotwitter و رونوشت به اکانت کسولتو در توییتر(@dicks) ایجاد کردند، تا اعتراض خود نسبت به این موضوع را نشان دهند. کمپینی که مشارکت بسیار زیاد کاربران ایرانی را به دنبال داشت.

پرده سوم

توییتر در ایران فیلتر است. اما کاربران هرچند منتقد، وضعیت جاری را قبول کرده‌اند و راهی برای دستیابی به آن پیدا کرده‌اند اما سوال اساسی این است که اگر توییتر فیلتر نبود و کاربران بیشتری به آن دسترسی داشتند، مشارکت اجتماعی در حمایت از ایران در این کمپین چقدر بیشتر می‌شد؟

آنطور که در قانون آمده و این روزها دوباره به سرخط خبرها آمده است، فیلترینگ برای محتوای مجرمانه است. به عبارتی، اگر طبق قولی که وزارت ارتباطات به قوه قضایه داده است، امکان فیلترینگ هوشند محتوای مجرمانه فراهم شود. توییتر می‌بایست از فیلتر بودن خارج شود و تنها محتوای مجرمانه آن فیلتر شود. زیرا در کمپین‌ها و موارد گوناگون از جمله «کمپین آزادی سربازان ایرانی» و «جین پوشان» شاهد بودیم که توییترها چقدر در گسترش و عمومی کردن آنها اثرگذار بودند و منافع ملی کشور از طریق این رسانه‌ها و کانال‌های جدید پیگری شده است. باشد که ظرفیت، فرصت و اعتماد لازم به کاربران ایرانی ایجاد شود تا در فضایی منطقی‌تر و گسترده‌تر بتوانند از منافع ملی حمایت کنند.

پ.ن: این یاداشت در روزنامه اعتماد پنجشنبه ۱۰ مهر منتشر شده است.